Skrót „MK” w nazwie witaminy K2 nie jest przypadkowy: liczba po nim mówi, z ilu jednostek izoprenowych zbudowany jest łańcuch boczny cząsteczki. W Zielonej Górze fermentujemy soję bakterią Bacillus subtilis natto, która wytwarza menachinon-7 (MK-7), jedną z kilkunastu form menachinonu opisywanych w literaturze. Zebrałem tu, co wiadomo na pewno o różnicach między MK-7 a MK-4: budowę chemiczną, farmakokinetykę, źródła w diecie i to, jakie oświadczenia o witaminie K naprawdę wolno stosować w Unii Europejskiej.
⚠️ Przyjmujesz leki przeciwzakrzepowe (na przykład acenokumarol lub warfarynę)? Natto i preparaty z witaminą K2, niezależnie od formy MK-7 czy MK-4, mogą wpływać na działanie tych leków. Skonsultuj dietę i suplementy z lekarzem. Zobacz ważne informacje prawne i medyczne.
W skrócie
- MK-7 ma dłuższy łańcuch boczny (siedem jednostek izoprenowych) i dłużej utrzymuje się we krwi niż MK-4. Powstaje naturalnie podczas fermentacji bakteryjnej, a najbogatszym znanym źródłem w diecie jest natto.
- MK-4 ma krótszy łańcuch (cztery jednostki izoprenowe) i krócej utrzymuje się we krwi. Występuje głównie w produktach zwierzęcych, a organizm potrafi też przekształcać w nią inne formy witaminy K.
- Niezależnie od formy: witamina K przyczynia się do prawidłowego krzepnięcia krwi oraz pomaga w utrzymaniu zdrowych kości, jedyne dwa autoryzowane w Unii Europejskiej oświadczenia zdrowotne dla witaminy K (rozporządzenie UE 432/2012). Dobrze udokumentowane różnice farmakokinetyczne między MK-7 a MK-4 nie zmieniają zakresu tych oświadczeń.
Menachinony, druga twarz witaminy K
Witamina K to nie jeden związek, lecz rodzina pokrewnych cząsteczek. Filochinon, czyli witamina K1, występuje głównie w zielonych warzywach liściastych, na przykład w szpinaku czy jarmużu. Menachinony, czyli witamina K2, różnią się długością łańcucha bocznego zbudowanego z jednostek izoprenowych, stąd oznaczenia od MK-4 do MK-13: liczba po skrócie MK to właśnie liczba tych jednostek. MK-4 ma ich cztery, MK-7 aż siedem, co przekłada się na inną wielkość cząsteczki i inne właściwości fizykochemiczne. Obie formy biorą udział w aktywacji białek zależnych od witaminy K, takich jak osteokalcyna, uczestnicząca w wiązaniu wapnia w kościach, czy MGP (matrix Gla protein), białko analizowane w literaturze w kontekście gospodarki wapniowej. To opis funkcji biochemicznej tych białek, a nie deklaracja efektu zdrowotnego.
MK-7 a MK-4, różnice w budowie i farmakokinetyce
Obie formy pełnią w organizmie tę samą podstawową rolę jako witamina K, różnią się jednak budową i tym, jak zachowują się po spożyciu.
MK-7
- Długi łańcuch boczny (siedem jednostek izoprenowych) sprawia, że MK-7 dłużej utrzymuje się we krwi niż MK-4: okres półtrwania w osoczu liczy się w godzinach do kilkudziesięciu godzin.
- Charakteryzuje się dobrą biodostępnością po podaniu doustnym.
- Powstaje naturalnie podczas fermentacji bakteryjnej, na przykład wtedy, gdy Bacillus subtilis natto fermentuje soję. Natto jest jednym z najbogatszych źródeł tej formy opisanych w literaturze.
- Dzięki dłuższemu czasowi obecności we krwi w suplementacji zwykle wystarcza jedna dawka dziennie.
MK-4
- Krótszy łańcuch (cztery jednostki izoprenowe) i krótszy czas obecności we krwi, dlatego w suplementacji bywa przyjmowana częściej.
- Występuje naturalnie w produktach zwierzęcych, takich jak wątróbka, żółtka jaj i sery dojrzewające.
- Organizm potrafi w pewnym stopniu przekształcać inne formy witaminy K, w tym K1, w MK-4.
| Właściwość | MK-7 | MK-4 |
|---|---|---|
| Jednostki izoprenowe w łańcuchu | siedem | cztery |
| Czas obecności we krwi | długi (godziny do kilkudziesięciu godzin) | krótki (kilka godzin) |
| Pochodzenie | natto (fermentowana soja) | produkty zwierzęce |
| Biodostępność | wysoka | umiarkowana |
| Częstość dawkowania w suplementach | 1× dziennie | kilka razy dziennie |
Z porównania wynika, że MK-7 jest wygodniejsza w stosowaniu ze względu na dłuższy czas obecności we krwi i jedną dawkę dziennie, a różnica w liczbie jednostek izoprenowych w łańcuchu bocznym to najbardziej podstawowa różnica chemiczna między obiema formami.
Skąd pochodzi MK-7, a skąd MK-4
MK-7 to produkt fermentacji bakteryjnej: w naturze powstaje głównie tam, gdzie ona zachodzi, a najbardziej znanym przykładem jest właśnie natto, czyli ziarno soi sfermentowane kulturą Bacillus subtilis natto. MK-4 pochodzi przede wszystkim z produktów zwierzęcych, choć organizm potrafi też syntetyzować ją endogennie z innych form witaminy K. Świeże natto jako produkt spożywczy dostarcza witaminy K2 naturalnie, w formie MK-7, bez dodatkowego przetwarzania.
Typowe dawki MK-7 w suplementach to 100 do 200 µg dziennie, MK-4 przyjmuje się zwykle w wyższych dawkach kilka razy dziennie, zgodnie z zaleceniami producenta preparatu. Witamina D3 bywa łączona z K2 w jednym produkcie: witamina D pomaga w prawidłowym wchłanianiu i wykorzystaniu wapnia, to osobne uprawnienie dotyczące witaminy D, niezależne od statusu witaminy K opisanego wyżej.
Sprawdź nasze świeże natto, naturalne źródło witaminy K2 w formie MK-7
Bezpieczeństwo i ostrożność
Natto i preparaty z witaminą K2 są bezpieczne dla większości zdrowych osób. Ze względu na obecność witaminy K, w kilku sytuacjach warto zachować szczególną ostrożność.
Dotyczy to przede wszystkim osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe z grupy antagonistów witaminy K (na przykład warfarynę czy acenokumarol), bo witamina K może wpływać na działanie tych leków niezależnie od tego, czy pochodzi z formy MK-7 czy MK-4. Skonsultuj suplementację i dietę bogatą w witaminę K2 z lekarzem prowadzącym. Ostrożność warto zachować także w ciąży i w okresie karmienia piersią oraz przy stałym przyjmowaniu innych leków. Natto zawiera soję, więc nie jest przeznaczone dla osób z alergią na soję. Suplement diety nie zastępuje zróżnicowanej diety i zdrowego trybu życia.
Która witamina K2 MK-7 jest najlepsza i na co pomaga
Zapis tej formy bywa różny: spotkasz „k2 mk7”, „k2mk7” i „k2 mk 7”, ale za każdym razem chodzi o to samo, o menachinon-7. Pytanie, która witamina K2 MK-7 jest najlepsza, dotyczy w praktyce nie działania, lecz wygody i pochodzenia. MK-7 wystarcza raz dziennie, bo dłużej utrzymuje się we krwi, a jej naturalnym źródłem w diecie jest natto. Wybór między świeżym natto a suszonymi tabletkami czy kapsułkami to kwestia formy, którą wygodniej włączyć do codziennej diety, nie różnicy w samej witaminie. Nasze produkty z natto w każdej z tych form zebraliśmy na stronie witamina K2 MK-7.
Na pytanie, na co pomaga witamina K2 MK-7, odpowiadają dwa autoryzowane w Unii Europejskiej oświadczenia, i oba dotyczą witaminy K jako składnika, niezależnie od formy: witamina K pomaga w prawidłowym krzepnięciu krwi oraz w utrzymaniu prawidłowego stanu kości (rozporządzenie UE 432/2012). To jedyne oświadczenia zdrowotne, które wolno wiązać z witaminą K. Różnice między MK-7 a MK-4 dotyczą farmakokinetyki i źródeł w diecie, nie zakresu tych oświadczeń.
Podsumowanie
MK-7 i MK-4 to dwie formy witaminy K2 różniące się liczbą jednostek izoprenowych w łańcuchu bocznym, źródłami w diecie i czasem obecności we krwi: MK-7 ma ich siedem, dłużej utrzymuje się w organizmie i pochodzi głównie z fermentacji, jak w natto, MK-4 ma ich cztery, działa krócej i występuje głównie w produktach zwierzęcych. Niezależnie od formy witamina K przyczynia się do prawidłowego krzepnięcia krwi oraz pomaga w utrzymaniu zdrowych kości, a wybór formy to przede wszystkim kwestia wygody dawkowania.
FAQ. Najczęściej zadawane pytania o witaminę K2 MK-7 i MK-4
Czym różni się MK-7 od MK-4?
Obie to formy witaminy K2 (menachinony), różniące się długością łańcucha bocznego: MK-7 ma siedem jednostek izoprenowych, MK-4 cztery. Ta różnica przekłada się na czas obecności obu form we krwi i na źródła w diecie: MK-7 pochodzi głównie z fermentacji, jak w natto, MK-4 głównie z produktów zwierzęcych.
Czy K2 i K2 MK-7 to to samo?
Nie do końca. Witamina K2 to cała rodzina związków zwanych menachinonami, oznaczanych od MK-4 do MK-13. MK-7 to jedna z tych form, ta, która powstaje podczas fermentacji bakteryjnej i której najbogatszym znanym źródłem w diecie jest natto. Zapis „k2 mk7”, „k2mk7” i „k2 mk 7” oznacza za każdym razem menachinon-7.
Ile witaminy K2 MK-7 dziennie?
Referencyjna wartość spożycia dla witaminy K wynosi 75 µg dziennie (rozporządzenie UE 1169/2011, załącznik XIII). Typowe porcje MK-7 w preparatach dostępnych na rynku to 100 do 200 µg dziennie, zawsze zgodnie z zaleceniem producenta konkretnego preparatu. Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe powinny ustalić spożycie witaminy K z lekarzem prowadzącym.
Dlaczego MK-7 dłużej utrzymuje się we krwi niż MK-4?
Dłuższy łańcuch boczny MK-7 (siedem jednostek izoprenowych wobec czterech w MK-4) wiąże się z dłuższym okresem półtrwania w osoczu. To różnica farmakokinetyczna, dobrze opisana w literaturze, a nie dodatkowe działanie zdrowotne.
Czy witaminę D3 trzeba brać z K2?
Nie ma takiego obowiązku, ale oba składniki bywają łączone w jednym preparacie. Witamina D pomaga w prawidłowym wchłanianiu i wykorzystaniu wapnia, to osobne uprawnienie dotyczące witaminy D, niezależne od statusu witaminy K opisanego wyżej.
Kto nie może brać witaminy K2 MK-7?
Ostrożność dotyczy przede wszystkim osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe z grupy antagonistów witaminy K, które powinny skonsultować suplementację z lekarzem prowadzącym. Natto zawiera soję, więc nie jest przeznaczone dla osób z alergią na soję. Ostrożność warto zachować także w ciąży i w okresie karmienia piersią. Dla większości zdrowych osób przeciwwskazań nie ma.
Skąd pochodzi witamina K2 MK-7 w produktach natto.pl?
Pochodzi z fermentacji ziarna soi kulturą Bacillus subtilis natto, naturalnego procesu, w którym powstaje ta forma witaminy K. Najwięcej mówi o niej nasze świeże natto, bo to soja tuż po fermentacji, bez dalszego przetwarzania.
Czy witaminie K2 przysługują w Unii Europejskiej autoryzowane oświadczenia zdrowotne?
Tak, ale tylko dwa i dotyczą witaminy K jako takiej, niezależnie od formy: witamina K przyczynia się do prawidłowego krzepnięcia krwi oraz pomaga w utrzymaniu zdrowych kości (rozporządzenie UE 432/2012). Żadne inne twierdzenie o przewadze jednej formy nad drugą w działaniu zdrowotnym nie jest objęte tym zakresem.
Źródła
- Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności, tekst na EUR-Lex
- Unijny rejestr oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych (EU Register on nutrition and health claims), Komisja Europejska
- European Food Safety Authority (EFSA), europejski urząd oceniający naukowe podstawy oświadczeń zdrowotnych dla żywności
Nota prawna i medyczna. Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty. Witamina K ma w Unii Europejskiej dwa autoryzowane oświadczenia zdrowotne (rozporządzenie WE 1924/2006, rozporządzenie UE 432/2012): przyczynia się do prawidłowego krzepnięcia krwi oraz pomaga w utrzymaniu zdrowych kości. Poza tymi dwoma oświadczeniami nie przypisujemy formie MK-7 ani MK-4 dodatkowego działania zdrowotnego, a suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje zróżnicowanej diety. Pełne informacje znajdziesz na stronie Informacje prawne i medyczne.
