Witamina K wzięła nazwę od duńskiego słowa „Koagulation”, a jej odkrywca dostał za to Nagrodę Nobla. W Zielonej Górze fermentujemy soję bakterią Bacillus subtilis var. natto, która podczas fermentacji wytwarza menachinon-7 (MK-7), formę witaminy K2 obecną w naszym natto w dużym stężeniu. Zebrałem tu, co wiadomo na pewno: skąd wzięła się nazwa witaminy K, czym różnią się jej formy K1, MK-4 i MK-7, i co o MK-7 z natto mówi literatura naukowa.
⚠️ Przyjmujesz leki przeciwzakrzepowe (na przykład acenokumarol lub warfarynę)? Natto jest jednym z najbogatszych naturalnych źródeł witaminy K2, która może wpływać na działanie tych leków. Skonsultuj spożycie z lekarzem. Zobacz ważne informacje prawne i medyczne.
W skrócie
- Witamina K2 MK-7 to długołańcuchowy menachinon, forma witaminy K, która w naturze powstaje głównie podczas fermentacji bakteryjnej, tak jak w naszym natto.
- Witamina K przyczynia się do prawidłowego krzepnięcia krwi oraz pomaga w utrzymaniu zdrowych kości. To dwa autoryzowane oświadczenia zdrowotne dla witaminy K (rozporządzenie UE 432/2012).
- Nazwa „witamina K” pochodzi od duńskiego słowa „Koagulation”, bo pierwszą opisaną funkcją tej witaminy było krzepnięcie krwi.
- MK-7 różni się od form K1 i MK-4 długością łańcucha bocznego, co przekłada się na dłuższe utrzymywanie się we krwi.
- Natto jest jednym z najbogatszych naturalnych źródeł MK-7 w diecie.
Skąd wzięła się nazwa witaminy K
Witaminę K odkrył w latach 30. XX wieku duński biochemik Henrik Dam, badając krzepnięcie krwi u kurcząt karmionych dietą bez tłuszczu. Nazwał ją od duńskiego słowa „Koagulation”, czyli krzepnięcie, i tak zostało do dziś, w niemal wszystkich językach, mimo że litera „K” w większości z nich nie kojarzy się już z duńskim rdzeniem. Za odkrycie witaminy K i jej roli w krzepnięciu krwi Dam otrzymał w 1943 roku Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny.
Trzy formy witaminy K: K1, MK-4 i MK-7
Witamina K to nie jeden związek, tylko rodzina pokrewnych cząsteczek. Filochinon, czyli witamina K1, występuje głównie w zielonych warzywach liściastych, na przykład w szpinaku czy jarmużu. Menachinony, czyli witamina K2, różnią się długością łańcucha bocznego, stąd oznaczenia MK-4, MK-7 i inne. MK-4 znajduje się głównie w produktach zwierzęcych, a MK-7, długołańcuchowy menachinon, w naturze powstaje przede wszystkim tam, gdzie zachodzi fermentacja bakteryjna, na przykład wtedy, gdy Bacillus subtilis var. natto fermentuje soję. Właśnie w ten sposób MK-7 pojawia się w naszym natto.
Jak witamina K działa w organizmie
Witamina K działa jako kofaktor enzymu, który aktywuje białka zależne od witaminy K. Dwa z nich to osteokalcyna i białko MGP (Matrix Gla Protein). Osteokalcyna uczestniczy w wiązaniu wapnia w macierzy kostnej, a MGP, obecne między innymi w ścianach naczyń krwionośnych, jest analizowane w literaturze w kontekście gospodarki wapniowej. Te mechanizmy są przedmiotem trwających badań i pozostają opisem procesu biochemicznego.
Co mówią badania o natto i witaminie K2
Natto i zawarta w nim witamina K2 MK-7 były przedmiotem badań naukowych. Poniżej opisujemy, co zaobserwowano w wybranych pracach, wraz z zastrzeżeniem, jak ostrożnie należy je interpretować.
- Spożycie natto wiązało się ze wzrostem poziomu MK-7 oraz karboksylowanej osteokalcyny we krwi (Tsukamoto, 2000).
- W badaniu obserwacyjnym japońskiej kohorty Takayama większe spożycie natto wiązało się z wolniejszą utratą masy kostnej u kobiet po menopauzie (Ikeda, 2006). To korelacja, nie dowód związku przyczynowego.
- W trzyletnim badaniu z suplementacją MK-7 u zdrowych kobiet po menopauzie obserwowano zmiany markerów statusu witaminy K i parametrów gospodarki kostnej (Knapen, 2013).
Badania obserwacyjne opisują współwystępowanie zjawisk, a nie związek przyczynowo-skutkowy, a pojedyncze badania interwencyjne wymagają potwierdzenia w większych, niezależnych próbach. Powyższe wyniki nie uprawniają do przypisywania natto dodatkowego działania zdrowotnego ponad to, co opisuje witamina K jako składnik odżywczy.
Biodostępność MK-7 z natto
Formy witaminy K różnią się nie tylko budową, ale i tym, jak długo utrzymują się we krwi. MK-7 ma dłuższy okres półtrwania w osoczu niż MK-4, dzięki czemu jej poziom po spożyciu jest bardziej stabilny w czasie. To właściwość farmakokinetyczna cząsteczki, opisana w badaniach nad przyswajalnością różnych form witaminy K, a nie dodatkowe działanie zdrowotne. W praktyce oznacza to, że naturalne źródła MK-7, takie jak świeże natto, dostarczają formy witaminy K, która długo pozostaje aktywna w organizmie.
Witamina K2 MK-7 w naszym natto
MK-7 znajdziesz w każdym naszym natto, bo to naturalny produkt fermentacji bakterii Bacillus subtilis var. natto. Najwięcej mówi o niej świeże natto, czyli soja tuż po fermentacji, bez dalszego przetwarzania. Wytwarzamy je w Zielonej Górze z certyfikowanej ekologicznej soi.
Zobacz nasze świeże natto z naturalnym K2 MK-7
Bezpieczeństwo i ostrożność
Natto jest produktem spożywczym bezpiecznym dla większości zdrowych osób. Ze względu na wysoką zawartość witaminy K, w kilku sytuacjach warto zachować szczególną ostrożność.
Dotyczy to przede wszystkim osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe z grupy antagonistów witaminy K (na przykład warfarynę czy acenokumarol), bo witamina K może wpływać na działanie tych leków. Skonsultuj spożycie natto i suplementów z witaminą K2 z lekarzem prowadzącym. Ostrożność warto zachować także w ciąży i w okresie karmienia piersią oraz przy stałym przyjmowaniu innych leków, w takich sytuacjach decyzję o zwiększeniu spożycia witaminy K2 najlepiej omówić z lekarzem. Natto zawiera soję, więc nie jest przeznaczone dla osób z alergią na soję. Suplement diety ani żaden produkt spożywczy nie zastępuje zróżnicowanej diety i zdrowego trybu życia.
Podsumowanie
Witamina K2 MK-7 to długołańcuchowy menachinon, którego nazwa i historia sięgają duńskiego odkrycia sprzed niemal stu lat. Natto, dzięki fermentacji bakterią Bacillus subtilis var. natto, jest jednym z jej najbogatszych naturalnych źródeł w diecie, a forma MK-7 wyróżnia się dłuższym utrzymywaniem się we krwi niż K1 czy MK-4. Witamina K przyczynia się do prawidłowego krzepnięcia krwi oraz pomaga w utrzymaniu zdrowych kości, a natto warto traktować jako element zróżnicowanej diety. Nasze produkty z natto zebraliśmy na stronie witamina K2 MK-7.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego witamina K2 MK-7 z natto jest dobrze przyswajalna?
To naturalna forma witaminy K2, która w naturze powstaje głównie podczas fermentacji bakteryjnej i utrzymuje się we krwi dłużej niż forma K1. Dłuższy okres półtrwania w osoczu to jedna z cech, które odróżniają MK-7 od innych form witaminy K.
Jakie oświadczenia o witaminie K są dozwolone w Unii Europejskiej?
Dwa: witamina K przyczynia się do prawidłowego krzepnięcia krwi oraz pomaga w utrzymaniu zdrowych kości. To jedyne autoryzowane oświadczenia zdrowotne dla witaminy K, więc nie przypisujemy natto ani formie MK-7 działania wykraczającego poza nie.
Czy suplement MK-7 to to samo co witamina K2 z natto?
Chemicznie to ten sam związek. Natto jako produkt spożywczy dostarcza dodatkowo białka roślinnego, błonnika oraz żywych kultur bakterii fermentacyjnych, czego nie zawiera sama kapsułka.
Czy witaminę K2 z natto mogą spożywać wszyscy?
Dla większości osób zdrowych natto jest zwykłą żywnością. Wyjątkiem są osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe z grupy antagonistów witaminy K, które powinny zachować ostrożność i skonsultować spożycie z lekarzem.
Źródła
- Tsukamoto Y. et al., Intake of fermented soybean (natto) increases circulating vitamin K2 (menaquinone-7), J Bone Miner Metab, 2000. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10874601
- Ikeda Y. et al., Intake of fermented soybeans, natto, is associated with reduced bone loss in postmenopausal women, J Nutr, 2006. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16614424
- Knapen M.H.J. et al., Three-year low-dose menaquinone-7 supplementation helps decrease bone loss in healthy postmenopausal women, Osteoporos Int, 2013. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23525894
- Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 oraz rozporządzenie (UE) nr 432/2012. EU Register of Nutrition and Health Claims (Komisja Europejska).
Nota prawna i medyczna. Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty. Witamina K ma w Unii Europejskiej dwa autoryzowane oświadczenia zdrowotne (rozporządzenie WE 1924/2006, rozporządzenie UE 432/2012): przyczynia się do prawidłowego krzepnięcia krwi oraz pomaga w utrzymaniu zdrowych kości. Poza tymi dwoma oświadczeniami nie przypisujemy natto ani witaminie K2 MK-7 dodatkowego działania zdrowotnego, a suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje zróżnicowanej diety. Pełne informacje znajdziesz na stronie Informacje prawne i medyczne.
